– by Jaco Cilliers
In die Pandamatenga-distrik in noordelike Botswana wys Panda Potatoes hoe doeltreffende besproeiingstegnologie ’n boerdery kan omskep. Waar klimaat en grondtoestande uitdagings bied, vorm waterbestuur en betroubare Agrico-spilpunte die kern van hul suksesvolle aartappelproduksie. Deur beplanning en betroubare ondersteuning het Van Vuuren Holdings ’n boerdery geskep wat wys hoe besproeiing ’n sleutelrol kan speel in voedselsekerheid in selfs die mees afgeleë gebiede.
Volgens Fred van Vuuren, eienaar van Panda Potatoes, was dit die ontdekking van goeie ondergrondse water wat ses jaar gelede die deurslag gegee het om in aartappels te belê.
“Aartappels kort minstens 500 mm water in ’n seisoen. Sonder besproeiing is dit onmoontlik om hier volhoubaar te boer,” verduidelik hy. Boorgate voed die plaas se stelsels, en die water word met pompe na die lande gedra waar Agrico-spilpunte die lande besproei.
Panda Potatoes het met verskeie kultivars geëksperimenteer, maar Mondeor en Siffra het koning gekraai. Fred het vinnig besef dat diversifisering noodsaaklik is om die boerdery winsgewend te maak. Vandag produseer hulle nie net aartappels nie, maar ook droëlande sorghum, terwyl die spilpunte ’n sleutelrol speel in plantvoeding en gewasbeskerming.
Op die plaas staan reeds nege Agrico-spilpunte en nog twee is op pad, vertel plaasbestuurder Duard Malan. “Behalwe vir besproeiing, gebruik ons ook die spilpunte vir topbemesting en giftoediening. Korrelkunsmis word opgelos, deur doseringspompe ingespuit, en dan saam met die water via die spilpunte toegedien. Dit maak die proses baie doeltreffend.”
Wat vir produsente soos Duard gerusstel, is dat Agrico die meerderheid van komponente in-huis vervaardig, insluitend die gegalvaniseerde pype. Dit beteken dat bemesting en chemiese toediening deur die spilpunte kan plaasvind sonder om die spilpunt te beskadig, mits die pype ná gebruik behoorlik uitgespoel word.
“Die stelsels is robuust en die onderhoudskoste is baie laag. As ons wel ’n onderdeel nodig het, stuur Agrico Nylstroom dit vinnig, selfs al is ons byna 1 000 km weg,” sê hy.
Agrico het ‘n verbintenis om boere in die mees afgeleë gebiede van Afrika by te staan, en sodoende voedselsekerheid nie net in Botswana nie, maar in die hele streek, te versterk.
MC Pretorius van Agrico se Nylstroom-tak, beklemtoon dat die uitdagings in Pandamatenga uniek is. “Hier is geen elektrisiteit nie. Alles word met diesel kragopwekkers en sonkrag aangedryf. Boere wat goeie waterbronne het, moet besproeiingsinfrastruktuur installeer om winsgewend te wees. Ons sien dit as ons plig om stelsels te lewer wat betroubaar is en water teen lae energiekoste beskikbaar maak.”
“Hier is ek nie net die boer nie, maar ook die bemarker,” vertel Fred oor die aartappelbedryf in Botswana. “Ons bou self verhoudings met die kettingwinkels. Elke besending gaan Gaborone toe waar die grootste mark is.”
Pryse word nie deur ’n formele stelsel bepaal nie. Fred verduidelik dat hy en sy medeboere na Suid-Afrikaanse pryse kyk en onderling kommunikeer om ’n billike prys vir sekere klas aartappels vas te stel. “As ek alleen in die mark is, kan ek my prys bepaal, maar ek hou dit billik. Ek wil hê my produk moet verkoop,” sê hy.
Die verhouding tussen Panda Potatoes en Agrico staan al sterk vir 10 jaar. Fred sê die kern van daardie sukses lê in drie dinge: prys, kwaliteit en na-verkope diens. “Ons is baie tevrede met Agrico se diens. Hulle verstaan dat ons ver van groot sentrums af is, en hulle bly verbind om ons vinnig te ondersteun.”
Benewens die spilpunte het die plaas ook Agrico Hoë Spoed Diste (HSD) en ander implemente. Fred verduidelik dat hy besonder tevrede is met die HSD wat plantreste opsny en grond bewerk.
“Dit bevorder die opbou van organiese materiaal en dien as kompos vir die volgende seisoen.”
Die Pandamatenga-distrik het sy eie stel uitdagings: droogtes die afgelope twee jaar, die koste van vervoer na markte, en die afwesigheid van elektrisiteitsnetwerke, om net ‘n paar te noem. Tog wys die sukses van Panda Potatoes dat boere met die regte kundigheid, harde werk en tegnologie hierdie struikelblokke kan oorkom.
Fred som dit op: “Boerdery is in my bloed. Ek het op die plaas grootgeword en dit was nog altyd my droom. Met die regte vennote soos Agrico kan ons selfs hier, ver van alles af, ’n volhoubare en winsgewende bedryf bou.”
Elke druppel water wat op die plase Kromvlei en Vrede, in die distrik Piketberg gebruik word, tel. As deel van die Karsten-groep se boerdery, word watertoediening op beide plase wetenskaplik en met deeglike beplanning aangepak. Hul vennoot in dié proses, is Agrico.
Wanneer ’n bielie van ’n implement deur die grond sny soos ’n warm mes deur botter, kan dit enige boer se hart vinniger laat klop. Hierdie implement is die Agrico T1250-skeurploeg, wat gedurende die Hoopstad Groentoer aan boere gedemonstreer is.
Van pasraam tot plaasgereed: ontdek hoe Agrico se HSD’s in Suid-Afrika vervaardig word met plaaslike vakmanskap, gevorderde tegnologie en deeglike toetsing. Elke implement begin as ’n idee, word in detail ontwerp, vervaardig van kwaliteit staal, en saamgestel om optimale prestasie en duursaamheid te verseker. Agrico se plaaslike ingenieurs verstaan die uitdagings van Afrika-plase, wat beteken dat elke HSD nie net robuust en betroubaar is nie, maar ook die trots van plaaslike vervaardiging dra.
Choosing the right centre pivot is about more than just moving water. It’s about finding a system that fits your land, your crops and the realities of farming conditions. The Agrico G3 centre pivot was developed with exactly this in mind. Let’s unpack the system feature by feature, showing how flexibility and strength come together to form a reliable irrigation solution.
Terwyl drupbesproeiing ’n gewilde opsie vir sitrusboerderye is, is die regte besproeiingstelsel die een wat vir die spesifieke boer wérk. Vir die Endulini-boerdery van Pietie Ferreira in die Gamtoosvallei en die Sondagsriviervallei is die bestuurspraktyke wat met mikrobesproeiing gepaard gaan, die wenresep.
In die Pandamatenga-distrik in noordelike Botswana wys Panda Potatoes hoe doeltreffende besproeiingstegnologie ’n boerdery kan omskep. Waar klimaat en grondtoestande uitdagings bied, vorm waterbestuur en betroubare Agrico-spilpunte die kern van hul suksesvolle aartappelproduksie.
