Die Karsten-familie het reeds in die vroeë 1980’s met die Andrag-familie hande gevat. Vandag werk Morné Ellis, bestuurder van Kromvlei en Vrede, nou saam met Niël Carstens, bestuurder van Agrico Piketberg, om te verseker dat die plase se infrastruktuur en besproeiingstelsels maksimum doeltreffendheid lewer. Albei plase is heeltemal van boorgate afhanklik vir hul water.
Vir Morné is tafeldruifboerdery en die bestuur van water nie ongewoon nie. Hy vertel hoe sy oupa Bossie Ellis reeds in 1945 in die Hexriviervallei begin boer het. “Destyds het hulle nog koppelrystelsels gebruik, waar elke wingerdblok net elke veertiende dag water gekry het.”
Sy pa, Deon Ellis, was later ’n besproeiingsagent. Dit het die familie se kennis van en belangstelling in waterbestuur net laat toeneem. “Dit is in ons bloed om met water te werk – my oupa was selfs ’n waterwyser.”
Morné se loopbaan as tafeldruifboer het ook in die Hexriviervallei begin, waar hy vir verskeie boerderye gewerk het. Daarna het hy ’n dekade lank by Robertson geboer voordat hy hom elf jaar gelede by die Karsten-groep aangesluit het.
Met die aankoop van Kromvlei en Vrede was die tafeldruiwe reeds gevestig en hoofsaaklik met mikrobesproeiing toegerus. Met verloop van tyd het dit duidelik geword dat mikrospuite nie voldoende en eenvormig ondergronds benat nie. Die plase se grondtipes wissel aansienlik – van sand tot klei en klipperige grond – soms alles binne een blok.
Die boerdery het in 2016 met Agrico se ondersteuning begin om na drupbesproeiing oor te skakel. Drukgekompenseerde druppers is geïnstalleer om eenvormige water- en kunsmistoediening te verseker.
“Mikrobesproeiing is ongeveer 75% doeltreffend, maar met drupbesproeiing is dit nader aan 90%,” sê Morné.
“Ons behaal dieselfde oeste met 25% tot 30% minder water. Drupbesproeiing is dalk nie die antwoord vir almal nie, maar dit werk uitstekend vir ons.”
Drupbesproeiing is deel van ’n groter presisieboerderybenadering van die Karsten-groep. Hulle gebruik weerstasiedata, toetspenne van DFM en die Phytech-stelsel om besproeiing tot op millimeter-vlak per sessie en per dag te beplan. Faktore soos evapotranspirasie, die tempo van grondindringing en die wingerde se gewasfaktor – wat die groeistadium aandui – word voortdurend in ag geneem.
Ongeveer 8 ha wingerde gebruik steeds mikrospreiers, aangesien dit in daardie spesifieke blokke beter resultate lewer. Die plase se topografie verg ook aandag: Wingerde is grootliks op hellings gevestig, wat eenvormige watertoediening bemoeilik. Die span maak gereeld profielgate om ondergrondse vogvlakke te monitor en tydige aanpassings te maak.
’n Praktiese “druktoets” word ook gebruik om vog- en suurstofstatus te bepaal. Deur ’n hand vol grond saam te druk, kan die span, na gelang van hoe dit bind of verbrokkel, vinnig aflei of die grond te nat, te droog of optimaal is.
Volgens Niël het drupbesproeiing die afgelope dekade ingrypend in Suid-Afrika ontwikkel.
“Die groot dryfveer is die presiese en doeltreffende watertoediening van drukgekompenseerde drup. Dit kan waterbesparing van tot 40% meebring in vergelyking met mikro- en makrobesproeiing, terwyl kunsmis ook baie doeltreffender toegedien word.”
Hoewel drupbesproeiing nie vir alle gewasse, grondtipes of topografieë geskik is nie, beklemtoon
Niël dat Agrico boere ondersteun met kundige advies, alternatiewe opsies en toepaslike toerusting. “Ons doel is om vir elke boer die regte oplossing te help vind.”
Elke druppel water wat op die plase Kromvlei en Vrede, in die distrik Piketberg gebruik word, tel. As deel van die Karsten-groep se boerdery, word watertoediening op beide plase wetenskaplik en met deeglike beplanning aangepak. Hul vennoot in dié proses, is Agrico.
Wanneer ’n bielie van ’n implement deur die grond sny soos ’n warm mes deur botter, kan dit enige boer se hart vinniger laat klop. Hierdie implement is die Agrico T1250-skeurploeg, wat gedurende die Hoopstad Groentoer aan boere gedemonstreer is.
Van pasraam tot plaasgereed: ontdek hoe Agrico se HSD’s in Suid-Afrika vervaardig word met plaaslike vakmanskap, gevorderde tegnologie en deeglike toetsing. Elke implement begin as ’n idee, word in detail ontwerp, vervaardig van kwaliteit staal, en saamgestel om optimale prestasie en duursaamheid te verseker. Agrico se plaaslike ingenieurs verstaan die uitdagings van Afrika-plase, wat beteken dat elke HSD nie net robuust en betroubaar is nie, maar ook die trots van plaaslike vervaardiging dra.
Choosing the right centre pivot is about more than just moving water. It’s about finding a system that fits your land, your crops and the realities of farming conditions. The Agrico G3 centre pivot was developed with exactly this in mind. Let’s unpack the system feature by feature, showing how flexibility and strength come together to form a reliable irrigation solution.
Terwyl drupbesproeiing ’n gewilde opsie vir sitrusboerderye is, is die regte besproeiingstelsel die een wat vir die spesifieke boer wérk. Vir die Endulini-boerdery van Pietie Ferreira in die Gamtoosvallei en die Sondagsriviervallei is die bestuurspraktyke wat met mikrobesproeiing gepaard gaan, die wenresep.
In die Pandamatenga-distrik in noordelike Botswana wys Panda Potatoes hoe doeltreffende besproeiingstegnologie ’n boerdery kan omskep. Waar klimaat en grondtoestande uitdagings bied, vorm waterbestuur en betroubare Agrico-spilpunte die kern van hul suksesvolle aartappelproduksie.
